Wat is een ontbramer en waarom is ontbramen noodzakelijk?
Een ontbramer, ook bram-verwijderaar, deburring tool, debavureur of Entgrater, is een handgereedschap of machinegereedschap voor het verwijderen van bramen (scherpe randopstanden van materiaal die overblijven na boren, frezen, zagen of stansen) van metalen, kunststoffen en composieten. Bramen ontstaan bij elke snijbewerking op metaal: het boormes duwt het materiaal opzij bij het doordringen van het werkstuk en laat een scherpe draadachtige opstap achter op de uittreedkant van het gat.
Ontbramen is noodzakelijk vanwege vier redenen: veiligheid (bramen veroorzaken snijwonden bij het hanteren van metalen onderdelen), functionaliteit (bramen verhinderen het nauwkeurig passen van onderdelen in assemblages), levensduur (bramen concentreren spanning bij belasting en vormen scheurbeginkanten in dynamisch belaste constructies) en oppervlakteafwerking (bramen houden verf en beschermlagen slecht vast).
Soorten ontbramers
Ontbramers zijn beschikbaar als handmatige gereedschappen en machinematige uitvoeringen voor verschillende doorsneden en materiaalsoorten.
Handontbramer met verwisselbaar mes
De handontbramer met verwisselbaar mes heeft een aluminium of kunststof handvat met een roteerbare meshouder waarop een high-speed staal (HSS) of carbide mes is gemonteerd. Het mes roteert mee met de beweging rond de rand van het gat voor het gelijkmatig afschuinen van de gatrand. Messen zijn verwisselbaar voor vervanging bij slijtage. Meest gebruikte uitvoering voor boren van 3 tot 40 mm diameter in staal, aluminium en kunststof.
Kegel-ontbramer (conische ontbramer)
De kegel-ontbramer heeft een conisch mes van HSS of carbide voor het in één handbeweging afschuinen van de gatrand aan de bovenzijde van het gat (intreekant van de boor). Eenvoudiger dan de roterend-mes-ontbramer maar minder geschikt voor de uittreedkant. Beschikbaar voor boordiameters van 3-20 mm. Snel inzetbaar in handboormachines voor het ontbramen van grote aantallen gaten in plaatstaal.
Driezijdige ontbramer (inside-outside deburrer)
De driezijdige ontbramer verwijdert bramen van zowel de binnenkant als buitenkant van buisranden en pijpuiteinden in één handbeweging. De drie snijvlakken (binnenzijde, buitenzijde en eindvlak van de buis) bewerken de pijprand volledig rondom in één roterende beweging. Standaard gereedschap bij loodgieters en installateurs voor het nawerken van gezaagde koperen, RVS- en kunststof buizen.
Hoe kiest u de juiste ontbramer?
De keuze hangt af van het te ontbramen onderdeel (vlak, gat of buisrand), het materiaal en de hoeveelheid te ontbramen onderdelen.
Gebruik een handontbramer met verwisselbaar mes voor het ontbramen van losse, niet-seriematige gaten in staal en aluminium; gebruik een kegel-ontbramer in een handboormachine voor snel seriematig ontbramen van gaten van gelijke diameter; gebruik een driezijdige ontbramer voor buisranden en pijpeinden bij installatietechniek. Controleer altijd de mesconditie voor gebruik: een bot mes wringt en trekt in het werkstuk in plaats van schoon te snijden en geeft een grof, onregelmatig ontbraamvlak.
Ontbramers correct gebruiken: vijf stappen
- Kies het juiste mes voor het materiaal en de gatdiameter: HSS-messen zijn geschikt voor staal en aluminium bij standaard gatdiameters; carbide-messen zijn nodig bij gehard staal, RVS en exotische legeringen; gebruik nooit een mes van een te kleine maat op een te groot gat: het mes snijdt dan slechts een deel van de rand en laat een onregelmatig afschuining achter.
- Positioneer de ontbramer loodrecht op het werkstuk voor gebruik: een kanteling van meer dan 5-10 graden geeft een scheve afschuining die aan één kant dieper is dan aan de andere; een loodrechte positionering garandeert een uniforme afschuining over de gehele gatrand.
- Ontbraam met lichte druk en langzame rotatiebeweging: overmatige druk verwijdert te veel materiaal en geeft een brede afschuining die de gatmaat verkleint en de pasvorm van bevestigingsmiddelen verslechtert; lichte druk met een constante, gelijkmatige rotatie geeft een nauwkeurige en reproduceerbare afschuining.
- Ontbraam altijd ook de uittreedkant van het gat: de uittreedkant heeft altijd de meeste bramen (het boormes verlaat het werkstuk met de grootste kracht aan de onderzijde); veel medewerkers ontbramen alleen de bovenzijde van het gat, waardoor de scherpe uittreedkant bramen achterblijft die bij montage snijwonden veroorzaken.
- Draag altijd snijbestendige handschoenen bij het hanteren van ontbramd metaalwerk: ook na ontbramen kunnen scherpe materiaalresten aanwezig zijn op het werkstuk; snijbestendige handschoenen (niveau D of E) beschermen de handen bij het vasthouden en controleren van ontbramde onderdelen.
Toepassingen per branche
Ontbramers worden in alle technische branches gebruikt waar metaal en kunststof worden geboord, gefreesd of gezaagd.
Metaalbewerking en plaatwerk
Plaatwerkers en metaalbewerkers gebruiken handontbramers en kegel-ontbramers voor het nawerken van gestanste, geboorde en gefreesd gaten in plaatstaal, aluminium en RVS. Seriematige plaatdelen worden ontbraamd met kegel-ontbramers in handboormachines of pneumatische ontbramers voor hogere productiviteit.
Installatietechniek en loodgieters
Installateurs gebruiken driezijdige ontbramers voor het reinigen en afschuinen van gezaagde pijpuiteinden in koper, RVS en kunststof (PE, PP, PVC) voor afdichtende verbindingen. Niet-ontbramd pijpwerk beschadigt O-ringen en klemverbindingen.
Waarom ontbramers kopen bij Würth?
Würth levert ontbramers als handontbramers, kegel-ontbramers en driezijdige ontbramers voor metaalbewerking, plaatwerk en installatietechniek.
- Verwisselbare messen: HSS- en carbide-verwisselmessen voor alle gangbare materialen en gatdiameters van 3-40 mm.
- Hand en machine: handmatige en machinematige ontbramers voor losse stuks en seriematige bewerkingen.
- Driezijdig ontbramen: buisontbramers voor gelijktijdig ontbramen van binnenzijde, buitenzijde en eindvlak van pijpuiteinden.
- Snel leverbaar: bestel online of haal op in een Würth Shop bij u in de buurt.
Veelgestelde vragen over ontbramers (FAQ)
Ontbramen verwijdert de scherpe braam die overblijft na een snijbewerking (de minimale materiaalrand die opkrult). Afschuinen (chamferen) is het bewust aanbrengen van een conisch vlak (45 graden of ander hoek) op een gatrand of ribkant voor een decoratief of functioneel doel. In de praktijk wordt een ontbraamkegel gebruikt voor beide handelingen: kleine inzet voor ontbramen, meer materiaalafname voor het aanbrengen van een chamfer.
Houd het handvat vast en draai de meshouder los (linksom bij de meeste modellen). Verwijder het versleten mes en plaats het nieuwe mes in de meshouder. Draai de meshouder terug vast. Controleer dat het mes vrij kan roteren in de houder zonder speling. Gebruik altijd originele vervangende messen van de gereedschapsproducent: van-maat messen van andere fabrikanten passen niet altijd nauwkeurig in de meshouder.
Ja, handontbramers en kegel-ontbramers werken ook op kunststoffen als PVC, PE, PP en polycarbonaat. Gebruik lichtere druk dan op metaal: kunststof is zachter en een te zware druk geeft een ongelijkmatig, uitgebrokkeld ontbraamvlak. Bij buisuiteinden van kunststof is een driezijdige buisontbramer de snelste oplossing voor gelijk afschuinen van binnen- en buitenrand.
Een langgat (sleutelgat, slot) kan niet worden ontbraamd met een ronde ontbramer. Gebruik een vlakke of ronde vijl voor het handmatig bijwerken van de binnenwanden van het langgat. Pneumatische (stift-)slijpers met kleine cilindrische of bolvormige slijpstiften zijn de efficiëntere oplossing voor seriematig ontbramen van inwendige sleutelgaten.
Würth levert ontbramers als handontbramers met verwisselbare messen, kegel-ontbramers en driezijdige buisontbramers voor metaalbewerking, plaatwerk en installatietechniek, direct uit voorraad.
Mocht u nog vragen hebben over ontbramers, dan helpt Würth u graag met advies en passende productoplossingen.
Heeft u nog vragen over ontbramers? Neem dan contact op door te bellen met sales support op 073 - 629 17 65 of te mailen naar sales@wurth.nl.
Meshouder, ontbramer
Ontbramer
Ontbramer assortiment/set
Ontbramer, accessoires
